Y Lab Cynaliadwyedd dyfodol gwell ar y gweill

Er cof am Dr. Rhydian Fôn James

  • Dathlu ei fywyd a llwyddiannau, 1984-2016

    Academydd, ymgyrchydd, blogiwr, areithiwr a chyfrannwr ond i ran fwyaf ohonom – cyfraniad Rhydian oedd gwneud y gornel yma o Gymru, lle anwyd a’i magwyd fel Cymro Cymraeg, yn well lle i fyw a gweithio ynddo i genedlaethau’r dyfodol. Dyna ddangos lle’r oedd ei galon a’i flaenoriaethau.

    Elen Thomas

    Ymunodd Rhydian gyda thîm y Lab Cynaliadwyedd (neu Sefydliad Cymreig dros Adnoddau Naturiol fel yr oedd ar y pryd), Prifysgol Bangor yn 2012 fel Cydymaith Ymchwil mewn Economeg Gwyrdd a Datblygiad Cynaliadwy. Wedi graddio o Brifysgol Warwick gyda gradd mewn Mathemateg yn 2006, aeth ymlaen i waith ymchwil gwleidyddol (ar faterion lles, cynaliadwyedd, ac economaidd) tra’n cwblhau gradd Meistr mewn Economeg ym Mhrifysgol Manceinion yn 2008. Wedi datblygu diddordeb mewn rôl gofod a daearyddiaeth mewn economeg, penderfynodd gofrestru fel myfyriwr doethuriaeth ym Mhrifysgol Aberystwyth, lle enillodd ddoethur am ymchwil i ofod daearyddol economi Gogledd Orllewin Cymru yn 2012.

    Aeth Rhydian ymlaen i ymchwilio i’r potensial o gydgyfeiriant rhwng economeg gwyrdd ac economeg daearyddol, y cysylltiad rhwng ôl-gyfalafiaeth ac economeg gwyrdd, syniadau ar ail-greu cyfalafiaeth, yn ogystal â rhan daearyddiaeth ddynol yn yr economi (yn enwedig rôl yr iaith Gymraeg a diwylliant cysylltiedig yn economi Gogledd Orllewin Cymru).

    Cyfrannodd Rhydian at nifer o brosiectau’r Lab Cynaliadwyedd, gan gynnwys Rhwydwaith WISE, prosiect ôl troed economaidd diwydiant mewn ardal gwledig, a Phartneriaeth Trosglwyddo Gwybodaeth gyda’r Eisteddfod Genedlaethol ar ymchwil yn datguddio gwaddol economaidd a chymdeithasol yr Eisteddfod.

    Rhydian yn annerch cynhadledd flynyddol Plaid Cymru, Aberystwyth

    Roedd Rhydian hefyd yn ymgyrchydd gwleidyddol profiadol, yn bennaf ym maes cyfiawnder cymdeithasol a hawliau dynol, gyda nifer o erthyglau wedi eu cyhoeddi, gan gynnwys darnau semenol ym mhapur Y Guardian. Sylweddolodd Rhydian yn fuan yr effaith caffai newid mewn polisi llesiant yn ei gael ar fywyd pobl gydag anabledd. O ganlyniad, cyd-sefydlodd grŵp ymgyrchu ar gyfer hawliau anabledd yn 2010 gyda Kaliya Franklin, The Broken of Britain er mwyn ymgyrchu dros hawliau pobl anabl.

    Bu i Rhydian gael mwy o effaith ar y mudiad hawliau anabledd nag y mae’r rhan fwyaf yn ei gwneud ar hyd eu hoes. Roedd yn arwain y ffordd, newidiodd sut roeddwn yn meddwl, sut roedd eraill yn meddwl, cysylltodd bobl a dangos i ni gyd sut i ddefnyddio’r broses wleidyddol.

    Kaliya Franklin, The Broken of Britain

    Cyfrannodd i ymdrechion Plaid Cymru yn lleol ym Montnewydd, i’r Pwyllgor Rhanbarth a’r Cyngor Cenedlaethol. Cyflawnodd waith ymchwil iddi gan gefnogi’r Aelod Seneddol, sawl Aelod Cynulliad ac aelodau Cyngor Gwynedd.

    Yn anffodus, dirywiodd iechyd Rhydian yn 2015 a bu farw ar Ionawr y 12fed 2016. Roedd yn fab annwyl i Ann a Hywel James a brawd i Maya. Mae yn andros o golled i ni fel cyd-weithwyr; mi fydd Rhydian yn cael ei gofio am ei frwdfrydedd, doethineb, egwyddorion cryf a’i gyfeillgarwch, ei gyfraniadau gwerthfawr academaidd a’i waith ymgyrchu holl bwysig.

    Gwreiddyn hanfodiad Rhydian oedd ei allu i oresgyn y cyfyngiadau – un o’r lleisiau tawel ond nid anweledig, llais o’r galon yn cyffwrdd y byd am fod yna argyhoeddiad cadarn ac egwyddor yn lliwio ei holl ymdrechion.

    Gethin Evans

  • Teyrngedau

    Einir Young

    Rhydian yn ei waith :: Rhydian at workAm wn i mai dyma’r pwt o eiriau anoddaf i mi ei hysgrifennu erioed; geiriau i goffau gŵr ifanc athrylithgar, academydd craff oedd a meddwl miniog a phersonoliaeth hoffus sydd wedi gadael bwlch anferth ar ei ôl.

    Fe groesodd llwybrau Rhydian a finnau oherwydd ei arbenigedd mewn economeg amgylcheddol a rhanbarthol. Gŵr yn ei ugeiniau oedd e ond roedd eisoes yn gaeth i’w gadair olwyn ac yn gweithio o’i gartref yn Rhos Isaf, Caernarfon, i’r graddau oedd ei iechyd yn caniatáu.

    Bum yn ffodus ei fod wedi gallu cytuno i weithio fel rhan o’r tîm yma yn y Labordy Cynaliadwyedd (fel y’n gelwir bellach) am nifer o flynyddoedd. Hebddo, ni fyddai wedi bod yn bosib i ni gyflawni project KTP gyda’r Eisteddfod Genedlaethol a sawl darn arall o waith. Roedd ei feddwl miniog a’i allu dadansoddol yn gaffaeliad mawr ac fel mae Elinor yn nodi nes ymlaen bu’n fentor rhagorol ac ysbrydoledig ac yn gyfaill agos iddi hi’n benodol ac i minnau ac aelodau eraill o’r tîm hefyd.

    Roedd Rhydian yn llawer mwy na’i anabledd ond mae’n amhosib sôn amdano heb sôn am y frwydr ddewr ymladdodd yn erbyn breuder ei gorff ei hun a thros hawliau pobl sy’n dioddef o bob mathau o anableddau eraill. O adnabod Rhydian a gweithio gydag ef cefais giplun o sut beth yw bywyd gydag anabledd corfforol difrifol, ac o’r gwaith trefnu manwl a’r gefnogaeth sydd ei angen i wneud tasgau syml y byddwn ni yn eu cymryd mor ganiataol. Rhaid hefyd cydnabod y gefnogaeth a’r cariad diflino a gafodd gan ei rieni Hywel ac Ann, oedd mor ofalus ohono.

    Ein gobaith fel tîm yw y bydd y wefan hon er cof am Rhydian yn tyfu’n lleoliad digidol ar gyfer hyrwyddo gwell dealltwriaeth o anghenion pobl sy’n byw gydag anableddau gweledig a chudd ac yn peri i ni gyd gydymdeimlo a mynnu fod pawb yn cael eu trin yn deg ac yn cael y cyfle i fyw eu bywyd hyd eithaf eu gallu.

    Elinor Phillips

    Cryfder mwyaf Rhydian fel academydd oedd ei frwdfrydedd dros gefnogi a chynorthwyo eraill. Economegwr a meddyliwr gwleidyddol gwych, gyda’r mwyafrif cafodd y pleser o’i gyfarfod yn ei adael wedi dysgu rhywbeth newydd a diddorol. Roedd Rhydian yn dalentog iawn yn gwneud syniadau cymhleth yn berthnasol; gan ddangos sut mae economeg yn berthnasol i’n bywyd dyddiol ac ein gwaith. Dyma paham roedd cyd-weithio gymaint o bleser. Roedd Rhydian yn sylwgar a dymunol iawn, ac roedd o hyd yn cynnig safbwynt ffres ar faterion cyfoes gan newid fy meddwl yn gyfan gwbl ar rhai pynciau gydag ychydig iawn o berswâd! Mi fydda i’n cofio Rhydian am ei gynhesrwydd a’i hiwmor; roedd yn cofleidio heriau gyda gwen ac yn cynorthwyo eraill i wneud yr un fath.

  • Rhydian yn ei llyfrgell :: Rhydian in his libraryCyhoeddiadau

     

    Academaidd
    PhD

    James, R F (2012). Where Model Meets Reality: A Mixed Methods Analysis of Economic Development in North West Wales.  Prifysgol Aberystwyth.

    Papurau Academaidd

    Roedd gan Rhydian feddwl academaidd o’r radd flaenaf ac roedd yn gydweithiwr gwych. Roedd y ddau ohonom yn mwynhau’r gwaith roeddem yn rhannu wrth ail-gysyniadu’r economi, i ffwrdd o elw a casglu, tuag at digonedd a lleoleiddiad. Roedd ei fewnwelediad o hyd yn amhrisiadwy ac helpodd ei ffordd o feddwl creadigol i mi ymestyn ac ehangu fy nealltwriaeth o’r hyn gall dull bio-rhanbarthol o fywyd economaidd ei olygu.

    Molly Scott Cato, ASE

    James, R F,  Cato, M Scott (2014).  A bioregional economy: A green and post-capitalist alternative to an economy of accumulationLocal Economy 0(0): 1-8

    James, R F,  Cato, M Scott (2014).  From resilient regions to bioregions: an exploration of green post-Keynesianism

    James, R F, Cato, M Scott (in preparation). Canmol Dy Fro, A Thrig Yno – North West Wales as a Bioregional Economy.

    James, R F, Midmore P, Thomas D (2012). Public sector size and peripheralitySpatial Economic Analysis 7(4): 447-460

    James, R F, Midmore P, Thomas D (2013),  ‘Ground truths’ and scenarios: Examining and testing regional policy in North West Wales.   Local Economy 28(6): 643–662

    Roeddwn yn edmygu ei ddealltwriaeth eang, ei allu academaidd a’i gynhyrchiant aruthrol, ac yn wastad yn mwynhau ei gwmni a’i sgyrsiau amrywiol a difyr.

    Yr Athro Dennis Thomas, Athro Emeritws Economeg, Prifysgol Aberystwyth

    Ymgyrchu gwleidyddol
    Broken of Britain

    Broken of Britain (2011).  Written Evidence to the Joint Committee on Human Rights on Independent Living. Implementation of the right of disabled people to independent living: written evidence, pp.364-371.  Joint Committee on Human Rights

    Broken of Britain et al (2011).  Welfare reform bill will punish disabled people and the poor [open letter to Disability Minister Maria Miller].  The Guardian

    Campbell SJ, et al  (2012).  Responsible reform: a report on the proposed changes to Disability Living Allowance: diary of a benefit scrounger S.J. Campbell et al.

    Gentleman , A (2011).  Disability protesters go on a remote offensiveThe Guardian

    James, R F (2010). Letter to Maria Miller MP, Parliamentary Under Secretary of State and Minister for Disabled People

    James, R F (2011).  Independent View: the Broken of Britain campaign against Welfare Reform BillLiberal Democrat Voice

    James, R F (2011).  Migration to ESA: Written evidence submitted by Rhydian Fôn James.  Session 2010-12, ESA 46Work and Pensions Committee, HM Parliament

    James, R F (2012).  Lobbying House of Lords to Stop Time-Limited ESAR F James

    Marsh, S (2016).  And RIP Rhydian Fôn JamesDiary of a Benefit Scrounger

    McGovern, S (2010).  Rhydian Fôn James. BombasticSpastic

    Trevisan, F (2016).  Disability Rights Advocacy Online: Voice, Empowerment and Global ConnectivityRoutledge

    Plaid Cymru

    Bodden, T (2011).  Arfon MP Hywel Williams blasts Disability Living Allowance reformDaily Post

    James, R F (2008).  Fair Local Taxation for a New Wales. Cambria Magazine

    James, R F (2009). Welsh Language LCO – a plea for sanityCambria Magazine

    James, R F (2011). Wales is opposing DLA reformCarerWatch Blog

    Plaid Cymru (2011).  UK Government penalises disabled claimantsPlaid Cymru

    The Guardian

    Roedd darllen ei waith ymgyrchu o hyd yn ysbrydoledig – ei erthyglau i The Guardian ar y Lwfans Byw Anabl… I gyflawni’r holl – a’i PhD – wrth ymdopi gydag amhariad mor gymhleth a gwanychu yn ostyngedig iawn.

    Yr Athro Luke Clements, yn y Gyfraith a Chyfiawnder Cymdeithasol ym Mhrifysgol Leeds.

    James, R F (2010). Harrington report on incapacity testing is too simplisticThe Guardian

    James, R F (2010). Spending review: A fight on their handsThe Guardian

    James, R F (2010). We want to work – but government would rather cut costs than help usThe Guardian

    James, R F (2010). Why should I again prove my disability to satisfy George Osborne?   The Guardian

    James, R F (2011). Welfare reform bill will punish disabled people and the poorThe Guardian

  • Cronfa Rhydian Fôn James

    Roedd gan Rhydian gyflwr niwrolegol dirywiol oedd yn effeithio ar ei olwg at ddiwedd ei fywyd. Nid oedd Rhydian yn gadael i’w anabledd ei ddiffinio, ac roedd o hyd yn edrych am ffyrdd gwahanol ac arloesol er mwyn gwellau ei ddiddordebau academaidd a gwleidyddol.

    Yn drist iawn bu i Rhydian farw yn 31 oed ar y 12fed o Ionawr 2016 – derbyniodd Cymdeithas y Deillion Gogledd Cymru gefnogaeth anhygoel fel rhan o deyrngedau er cof am Rhydian sydd wedi eu galluogi i sefydlu cronfa grant er cof am Rhydian.

    Sefydlwyd Cronfa Grant Rhydian Fôn James er mwyn darparu offer a hyfforddiant a chefnogaeth ariannol i alluogi pobl ddall neu sy’n gweld yn rhannol (dros 16 mlwydd oed) gael mynediad teg a chyfartal at addysg a hyfforddiant.

    Nod y gronfa yw cefnogi pobl ddall neu sy’n gweld yn rhannol yng Ngogledd Cymru i astudio ymhellach neu gael eu cyflogi drwy ariannu neu gyfrannu tuag at gost offer, hyfforddiant ac asesiadau arbenigol.

    Gobaith y Gymdeithas yw bydd y gronfa yn mynd ymlaen i roi grym a galluogi cenedlaethau’r dyfodol sy’n ddall neu’n gallu gweld yn rhannol i gyrraedd ei nodau a chyflawni eu dyheadau pwy bynnag yr ydyn.

    Mae rhagor o wybodaeth ar y Gronfa Grant, gan gynnwys criteria cymhwyso a ffurflen gais ar wefan Cymdeithas y Deillion Gogledd Cymru neu gallwch ffonio 01248 353604 neu neu yrru e-bost i Steven.


Geiriau allweddol

Rhanbarthau bio | Economeg gwyrdd | Economi Gwynedd | Broken of Britain | Economeg rhanbarthol | Cyfiawnder cymdeithasol | Hawliau dynol | Lwfans Byw i’r Anabl | Bil Diwygio Lles | Cymdeithas y Deillion Gogledd Cymru | Cronfa Rhydian Fôn James

Animated Social Media Icons by Acurax Responsive Web Designing Company