Y Lab Cynaliadwyedd dyfodol gwell ar y gweill

Themâu Trawsbynciol ISPP

Featured, Astudiaeth Achos Prosiect

gan Gwen Holland, Swyddog TT, Y Lab Cynaliadwyedd

Cyflwyniad

Nod Cynllun Peilot Porth Môr Iwerddon yw profi dichonoldeb prosiect mwy (Porth Môr Iwerddon) a fydd yn darparu llwyfan sy’n gallu bodloni’r gofyniad am lif gwybodaeth er mwyn hybu twf ym maes pysgodfeydd a dyframaethu.

Bydd y prosiect hwn yn defnyddio Technoleg Gwybodaeth a Chyfathrebu (TGCh) er mwyn helpu’r diwydiant i gael gafael ar wybodaeth ac ymchwil berthnasol am larfâu pysgod cregyn ifanc a’u hanheddiad ar wely’r môr. Bydd yn ymchwilio i leoliad safleoedd casglu grawn posibl a dichonoldeb defnyddio casglwyr grawn o fewn ardal yr astudiaeth.

Bydd hyn yn ehangu dealltwriaeth o symudiad larfâu pysgod cregyn ym Môr Iwerddon a’r cyffiniau, ac yna’n arwain at bennu patrymau anheddu larfâu lle y cânt eu diffinio fel ‘grawn’. Mae hwn yn adnodd a rennir dros Fôr Iwerddon sy’n croesi ffiniau rhanbarthol a chenedlaethol ac sy’n cael effaith economaidd sylweddol mewn rhan o ddiwydiant sy’n werth tua €254m.

Trosolwg Prosiect

Gwnaethpwyd y penderfyniad ar ddechrau Prosiect ISPP y dylai’r Themâu Trawsbynciol fod yn rhan annatod o’r prosiect i gael eu hymgorffori drwyddo draw, yn hytrach na’u cyflwyno fel rhywbeth ychwanegol ar y diwedd. Bu ISPP yn gweithio gyda’r Lab Cynaliadwyedd o’r dechrau, a mabwysiadwyd Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 fel fframwaith, er mwyn sicrhau bod ystyriaethau amgylcheddol, cymdeithasol, diwylliannol ac economaidd yn rhan o bob penderfyniad.

Cyflwynodd Y Lab Cynaliadwyedd sesiwn fer ar Lesiant Cenedlaethau’r Dyfodol i dîm ISPP yn ystod Mawrth 2017, cyn mynd ‘mlaen i drafod y targedau posibl y gallai’r prosiect eu mabwysiadu. Dros y misoedd nesaf, dewiswyd y targedau TT canlynol gan y prosiect, a gytunwyd gan WEFO:

Amgylcheddol

  • Hyrwyddo defnydd TGCh (Skype ac ati) i gynnal cyfarfodydd i leihau ôl troed carbon, a chyflwyno cyfiawnhad dros deithio
  • Hyrwyddo teithio amgen fel cerdded, beicio a chludiant cyhoeddus
  • Datblygu ac arddangos Cod Eco
  • Datblygu a gweithredu Rhestr Wirio Digwyddiadau Cynaliadwy

Cymdeithasol (Cydraddoldeb a’r Iaith Gymraeg)

  • Datblygu Cod Iechyd a Lles i adlewyrchu’r Cod Eco
  • Hyrwyddo iaith Gymraeg gan gynnwys creu gwefan ddwyieithog, defnyddio llofnodion e-bost a rhybudd allan o’r swyddfa dwyieithog

Yn ychwanegol i’r dangosyddion uchod, mynychodd Hyrwyddwr TT a Rheolwr Prosiect ISPP Rwydwaith Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn chwarterol yn ystod y flwyddyn gyntaf, i ddysgu mwy ac i rannu arfer da am TT mewn prosiectau a gyllidwyd drwy CDRhE a CGE. Fe wnaeth Rheolwr Prosiect ISPP a Swyddog TT Y Lab Cynaliadwyedd hefyd roi cyflwyniad i’r Rhwydwaith ar 14 Tachwedd 2017 i egluro’r gwelliannau parhaus a wnaethpwyd gan ISPP, ac i rannu arferion da, tra’n cynnig cefnogaeth i brosiectau eraill. Gelwir y sesiwn yma’n “Sicrhau Dyfodol Cydlynus i Gymunedau Arfordirol gyda BlueFish ac ISPP – Rhannu Arfer Da”.

Children learningMae’r cyflwyniad i’w weld yn atodiad 1.

Mae pob deddfwriaeth TT sy’n ymwneud â’r prosiect ISPP ar gael i staff a phartneriaid, ac maent ar gael ar dudalennau ISPP a Interreg ar wefan Y Lab Cynaliadwyedd.

Creodd ISPP Lyfr Gweithgaredd ar gyfer plant ysgol gynradd i gynorthwyo eu dealltwriaeth o faterion gwyddonol ac i sbarduno eu diddordeb am wyddoniaeth ac ymwybyddiaeth amgylcheddol. Gelwir y llyfr yn ‘Russel the Mussel’."Mussel Power" book

Mae adroddiad manylach ar ddatblygiad y llyfr gweithgaredd i’w weld yn atodiad 2.

Mae’r prosiect hefyd wedi ymweld ag ysgolion i uwch-sgilio disgyblion a rhannu gwybodaeth, yn ogystal â dosbarthu tanciau o gregyn gleision a microsgopau. Mae ISPP wedi ymrwymo i wneud eu hymchwil mor hygyrch â phosib, gan sicrhau cydraddoldeb a chynhwysiant yn y maes. Mae’r prosiect hefyd wedi sicrhau bod menywod yn ymweld ag ysgolion i hyrwyddo’r gwyddorau i ferched ifanc, gyda’r gobaith y bydd y merched yn dilyn eu hesiampl ac yn ystyried gwyddoniaeth fel llwybr gyrfa hyfyw mewn blynyddoedd i ddod.

Mae astudiaeth achos ar wahân ar rôl menywod mewn gwyddoniaeth yn ISPP yn atodiad 3.

Roedd croeso mawr i’r ymweliadau yma.

Children learning about musselsRoedd y sesiwn yn llwyddiant ysgubol – mi wnaeth y plant ei fwynhau yn arw. Rhowch ddiolch mawr i Nick, ac i Shelagh wrth gwrs.” Linda, Ysgol a Meithrinfa Annibynnol Treffos

Diolch yn fawr iawn i Karen a’r tîm ISPP am drefnu’r gweithdy ar ‘Mussel Power’ ar gyfer disgyblion y Cyfnod Sylfaen yn Ysgol Tregarth. Fe wnaethon ni fwynhau’r gweithgareddau trwy gydol y bore. Roedd yr holl weithgareddau yn gysylltiedig â themâu’r dosbarth, a chyflwynodd wahanol agweddau o Wyddoniaeth a Chelf. Elwodd y plant o brofiadau newydd na fyddai’r ysgol yn gallu eu cynnig heb dîm ISPP. Roedd y tîm ISPP yn frwdfrydig, yn wybodus ac yn awyddus i addysgu’r plant.” Caryl Jones, Ysgol Tregarth

Children looking at musselsFe wnes i fwynhau edrych a dysgu am y cregyn gleision a defnyddio’r microsgopau fel gwyddonydd go iawn.” Siwan, 8 oed.

Diolch yn fawr iawn i John am fy nysgu sut i dynnu lluniau cymeriadau cartŵn. Roedd yn wych!” Ava, 6 oed.

Dangosyddion Amgylcheddol ISPP

Cyflwynwyd cyfiawnhad teithio ar ddechrau’r prosiect, a chrëwyd ffurflen i’w llenwi mewn ar gyfer yr holl deithiau sy’n gysylltiedig â’r prosiect. Defnyddiwyd y ffurflen hon am ychydig fisoedd cyntaf y prosiect, ond o ganlyniad uniongyrchol i’r gwaith papur cynyddol oedd yn gysylltiedig â’r prosiect penderfynwyd cofnodi’r cyfiawnhad ar y brif daenlen i achub ar amser staff. Hyrwyddwyd defnyddio TGCh (Skype, gynadledda fideo ac ati) o ddechrau’r prosiect, a chreu taenlen ganolog i gadw log o ddefnydd TGCh gan bob aelod o staff, gan gofnodi’r milltiroedd a arbedwyd trwy beidio â theithio i gyfarfodydd. Achubodd partneriaid Bangor gyfanswm o 3,085 milltir yn ystod oes y prosiect, sef 553.092 kg o CO2e a allyrrwyd.  Cyfrifir CO2e ar gyfer nifer yr unigolion a deithiwyd ar y fferi fel teithwyr traed ac ar y trên, ac ar gyfer nifer y cerbydau a ddefnyddir wrth deithio mewn car a thacsi.

Mae cyfarwyddiadau sut i gyrraedd swyddfeydd MCW a BIM ar gael wrth ddilyn y dolenni ar wefan ISPP. Mae gan BIM ddolen i Google Maps, sy’n cynnwys cyfarwyddiadau car, trên, cerdded, beicio a hedfan, tra bod gan Fangor gyfarwyddiadau lonydd, rheilffyrdd, bws a choets, awyr a’r môr; mae hefyd dolen i Google Maps. Os penderfynwyd deithio mewn car am resymau ymarferol ar achlysur penodol, caiff rhannu car ei hyrwyddo a’i ddefnyddio lle bo modd. Mae’r prosiect hefyd yn hyrwyddo ac yn annog staff i gymryd rhan yng nghynllun Beicio i’r Gwaith Prifysgol Bangor.

Eco CodeCrëwyd Cod Eco penodol i’r prosiect sydd yn cael ei arddangos yn yr ardaloedd cymunedol ar draws swyddfeydd y ddau bartner, tra ei fod hefyd ar gael ar-lein. Mae’r Cod Eco yn boster sy’n atgoffa staff, partneriaid, myfyrwyr ac ymwelwyr am arferion da amgylcheddol; gyda phwyslais ar wastraff, cludiant, prynu, dŵr, ynni, bioamrywiaeth a chodi ymwybyddiaeth amgylcheddol.

Crëwyd Rhestr Wirio Digwyddiadau Cynaliadwy i’w ddefnyddio wrth drefnu digwyddiadau a chyfarfodydd mawr. Mae’r rhestr wirio yn ddwyieithog ac felly gellir ei llenwi yn y naill iaith neu’r llall, ac fe’i defnyddiwyd trwy’r prosiect ar gyfer pob digwyddiad. Mae’r rhestr wirio yn gyfres o gwestiynau i’w hateb gan y trefnydd yn ystod y cyfnod paratoi. Mae cwestiynau’n canolbwyntio’n arbennig ar ganlyniad y digwyddiad, dyddiad ac amseriad, lleoliad a hygyrchedd, gwastraff posibl a gynhyrchir, dwyieithrwydd ac arlwyo (gyda phwyslais ar iechyd, lleoliad ac effeithlonrwydd adnoddau).

Dangosyddion Cymdeithasol ISPP

Wellbeing CodeCrëwyd Cod Llesiant yn benodol i’r prosiect sydd wedi ei arddangos yn yr ardaloedd cymunedol ar draws y ddwy swyddfa, tra ei fod hefyd ar gael ar-lein . Nod y Cod Llesiant yw sicrhau fod ffocws cytbwys ar agweddau cymdeithasol y prosiectau ac ar y rhai amgylcheddol. Mae’r poster yn debyg iawn i’r Cod Eco gan ei fod yn atgoffa staff, partneriaid, myfyrwyr ac ymwelwyr am bwysigrwydd lles, ac mae wedi’i strwythuro yn unol â’r nodau cymdeithasol fel y maent yn ymddangos yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015. Mae’r Cod Llesiant felly’n cynnwys rhan ar Iechyd, Cydraddoldeb, Gweithle Cydlynol, ac Iaith Gymraeg a Diwylliant

Yn fwy na hynny, mynegodd tîm ISPP Bangor ddiddordeb mewn gwella eu sgiliau iaith Gymraeg ar ddechrau’r prosiect, ac felly anfonwyd arolwg i ddarganfod beth oedd gallu sylfaenol staff o ran y Gymraeg yn ystod camau cychwynnol y prosiect. Roedd yr arolwg yn gofyn am eu gallu a’u diddordeb mewn gwella eu sgiliau iaith Gymraeg. O blith 15, dywedodd 9 aelod o staff y byddent yn hoffi cael gwersi Cymraeg a dywedodd 7 aelod o staff y byddent yn hoffi ymuno â chynllun mentora / cyfeillion iaith anffurfiol (naill ai fel mentor neu i gael eu mentora).

Fel canlyniad, trefnwyd gwersi Iaith Gymraeg yng Nghanolfan Forol Cymru (MCW), fel y gallai aelodau’r staff ISPP fynychu’n hawdd. Dechreuodd y gwersi ddiwedd mis Medi 2017, gyda 9 aelod o staff yn arwyddo’i fyny, a 4 aelod o staff yn mynychu gwersi yn rheolaidd erbyn canol Hydref.

Meddai Karen Tuson, Swyddog Gweinyddol y Prosiect Ymchwil,

Roedd cael y cyfle i fynychu dosbarth Cymraeg yn ystod fy wythnos waith yn fy swyddfa waith, yn hytrach na mynychu dosbarthiadau gyda’r nos, yn ffordd wych o fynd yn ôl i ddysgu Cymraeg. Ers y dosbarthiadau rwyf wedi gweld cyrsiau preswyl sydd ar gael wedi’u hariannu gan y brifysgol, ac rwyf yn awyddus i barhau i ddysgu Cymraeg mewn amgylchedd wedi’i drochi.”

Sefydlwyd cynllun mentora / cyfeillion iaith anffurfiol hefyd, gyda 2 aelod o staff yn dewis bod yn fentoriaid a 5 aelod staff yn dewis cael eu mentora. Anfonwyd e-bost gyda’r dyraniad mentor / cyfeillion iaith i staff ar 8 Medi 2017, a oedd yn cynnwys staff ISPP, BlueFish a SEACAMS2.

Dywedodd Nicholas Jones, Swyddog Ymchwil ISPP,

Fel dysgwr Cymraeg sydd ddim yn hyderus wrth siarad Cymraeg y tu allan i fy nghartref, roedd y cyfle i gael fy mentora yn Gymraeg wrth weithio ar y prosiect ISPP yn gyfle gwych i mi ymarfer defnyddio’r iaith Gymraeg mewn amgylchedd gwaith cyfeillgar lle roeddwn yn cael anogaeth heb fy marnu.”

Coffee morningElwodd Jennifer Roberts, Uwch Swyddog Clerigol ISPP, mewn ffordd wahanol,

Mwynheais y profiad yn arw, gan ei fod yn gyfle i ddysgu rhywbeth newydd am fy nghydweithwyr. Bob dydd roeddwn i’n eu gweld, byddwn yn gofyn cwestiwn gwahanol am eu bywydau. Roedd rhai dysgwyr yn fwy ymroddedig nag eraill, sydd i’w ddisgwyl.”

Trefnwyd ‘Bore Coffi Amlieithog’ yn MCW ddydd Gwener 18 Mai 2018 am 10:45yb i hyrwyddo defnydd o’r Gymraeg ac i ddathlu amrywiaeth y prosiectau. Gofynnwyd i staff a myfyrwyr ddod â bwyd neu ddiod i mewn o’i gwlad, rhanbarth neu bentref eu hunain, a dysgu ymadrodd newydd mewn iaith neu dafodiaith wahanol.

Coffee morningRoedd y bore coffi yn cynnwys staff o ISPP, BlueFish a SEACAMS2, ac mi oedd yn llwyddiant.

Mae holl aelodau staff ISPP Bangor hefyd wedi cael cyfieithiadau o’u llofnodion e-bost ac o’u rhybydd allan o’r swyddfa i’w defnyddio ar eu e-bost, tra bod gwefan ISPP yn gwbl ddwyieithog ynghyd â’u cyfryngau cymdeithasol. Os o gwbl bosibl, mae gwybodaeth hefyd ar gael yn Gaeleg.English Cymraeg Gaeilge

ISPP oedd y prosiect cyntaf i dderbyn MarcSiarter “Prosiect Ymrwymedig i Gynaliadwyedd” Y Lab Cynaliadwyedd ym mis Gorffennaf 2018.


0 comments


Gadael Ymateb

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *

Social Media Integration by Acurax Wordpress Developers